Τι είναι θρησκεία, ποια είναι η αποστολή της

Τι είναι θρησκεία, ποια είναι η αποστολή της

Τι είναι θρησκεία, ποια είναι η αποστολή της

 

Η διαφορά της θρησκείας (ως θεσμός)  και της πνευματικότητας.

 Ας δούμε πρώτα τι λέει η γνωστή, προσβάσιμη σε όλους Βικιπαίδεια, η ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια, για την έννοια της θρησκείας:

 

θρησκεία: σύνολο ιδεών και αντιλήψεων που έχουν σχέση με την πίστη του ανθρώπου στην ύπαρξη μιας ανώτερης δύναμης (θεότητας) και συνοδεύονται από τελετουργικές πράξεις που σκοπό έχουν την απευθείας μεταφυσική επικοινωνία της ανθρώπινης ψυχής με τη δύναμη αυτή.

 

Σύμφωνα με τον Κικέρωνα και τον Αυγουστίνο, η λέξη religio ετυμολογείται από τα ρήματα relegere και religare που δηλώνουν δεσμόενότητασύνδεσηένωση.

 

Στους λαούς της Ανατολής:

 

Οι Βαβυλώνιοι ονόμασαν την προσέγγιση αυτή puluhta (φόβος, δέος, σεβασμός) και οι Ισραηλίτες torah ή berit. Η Παλαιά Διαθήκη δεν γνωρίζει μια ιδιαίτερη λέξη για τη θρησκεία. Στα νέα εβραϊκά, χρησιμοποιείται η λέξη dat, ετυμολογούμενη, από το αραμαϊκό dat, εντολή, Νόμος και χρησιμοποιείται στην επιστολή του Πέρση βασιλιά Αρθασασθά (Αρταξέρξη) προς τον Έσδρα για να δηλώσει τον Νόμο του Θεού, αλλά και το νόμο του βασιλέως.

Το Ισλάμ χρησιμοποιεί την αρχαία λέξη din για να δηλώσει τη θρησκεία. Η λέξη din στην προϊσλαμική Αραβία, σήμαινε τα έθιμα και τις συνήθειες, το δίκαιο, την κρίση, το δικαστήριο. Καθώς ο Μωάμεθ καθόρισε όλα αυτά να σχετίζονται με την πίστη στον έναν Θεό και με τις υποχρεώσεις του πιστού σε αυτόν το din ταυτίστηκε με το Islam (αφοσίωση και υπακοή στον Θεό).

Στον Ζωροαστρισμό η λέξη daena δηλώνει τη θρησκεία και σήμαινε την εσώτατη φύση, το πνευματικό εγώ, τη διάθεση και το φρόνημα.

Στην Κίνα η λέξη chiao (τσιάο) δήλωνε τις τρεις μεγάλες θρησκείες της χώρας: τον Κομφουκιανισμό τον Ταοϊσμό και τον Βουδισμό. Η λέξη ειδικότερα δηλώνει τη διδασκαλία, συμπεριλαμβάνοντας τις ειδικές θρησκευτικές αντιλήψεις και θεωρίες, τη σκέψη, την κοσμοθεωρία.

 

Επίσης σημαίνει:

– Η απόλυτη αφοσίωση σε ένα σκοπό.

– Σύνολο αντιλήψεων και πρακτικών που αφορούν στη σχέση του ανθρώπου με τον Θεό.

πηγή: Βικιλεξικό

 

Ας δούμε τώρα τι λέει ο Μέισου-Σάμα σχετικά με το θέμα αυτό στις παρακάτω Διδασκαλίες:

 

 

Σχετικά με τον αθεϊσμό

 

Είναι γενικός κανόνας, όταν γράφεις σχετικά με τον αθεϊσμό, να αναπτύσσεται ο θρησκευτικός συλλογισμός, εγώ όμως θέλω να ξεπεράσω αυτό το θέμα χωρίς να αγγίξω τη θρησκεία, τοποθετώντας τον εαυτό μου στη θέση του άθεου.

Όταν γεννιέται ένα παιδί, το μητρικό στήθος το τροφοδοτεί με γάλα για να μεγαλώσει. Το παιδί μεγαλώνει φυσιολογικά και οι γονείς του φροντίζουν να εξασφαλίζουν τις απαραίτητες τροφές μέχρι την εμφάνιση της πρώτης οδοντοστοιχίας. Έτσι το παιδί περνά πολλές φάσεις της ανάπτυξής του, μέχρι να φτάσει στην εφηβεία. Η διατροφή λοιπόν είναι η βάση της ανάπτυξης. Ο άνθρωπος τρέφεται ικανοποιητικά, τρώγοντας με ευχαρίστηση, χάρη στη γεύση των τροφών. Πιστεύω ότι αυτό είναι η μεγαλύτερη απ’ όλες τις ανθρώπινες απολαύσεις.

Το σώμα και η ευφυΐα επίσης αναπτύσσονται ταυτοχρόνως μέσω της διαπαιδαγώγησης και στην εφηβεία ο άνθρωπος είναι ικανός να εξασκήσει τις φυσιολογικές λειτουργίες ενός ενήλικα. Εμφανίζονται λοιπόν πολλές φιλοδοξίες, όπως η επιθυμία της εξουσίας, το πνεύμα του ανταγωνισμού και της προόδου και στην σωματική πλευρά, με ευχάριστο τρόπο, απολαύσεις και έρωτας.

Με αυτόν τον τρόπο, ο άνθρωπος είναι έτοιμος να συμμετέχει στη κοινωνική ζωή, χαρακτηριστικό μιας ανώτερης ύπαρξης, με τις συμφορές και τις χαρές που γεννιούνται από τη σκέψη και από τις αισθήσεις.

Ας παρατηρήσουμε τώρα προσεκτικά τη φύση.

Στον Κόσμο, όχι μόνο τα ορατά φαινόμενα όπως ο ήλιος, η σελήνη, τα αστέρια, ο γαλαξίας, η θερμοκρασία, ο αέρας, η βροχή, τα ζώα, τα φυτά και τα ορυκτά, που έχουν άμεση σχέση με τον άνθρωπο, αλλά ακόμη και τα αόρατα φαινόμενα, βρίσκονται κάτω από την επίδραση και τον έλεγχο της εξουσίας της Φύσης. Αυτή είναι η αληθινή εικόνα του κόσμου. Παρατηρώντας τα με ηρεμία και χωρίς προκαταλήψεις, οποιοδήποτε άτομο – εκτός από τους ανόητους και αναίσθητους – μένει έκθαμβο με τη μυστηριώδη γοητεία.

Η Φύση είναι φτιαγμένη με τρόπο μυστηριώδη και ανεξήγητο. Πάρα πολύ μεγάλος είναι ο Ουρανός που θαυμάζουμε και απεριόριστες είναι ο διαστάσεις του. Πώς να είναι άραγε το κέντρο της Γης; Ποιος είναι ο ακριβής αριθμός των άστρων; Το ακριβές βάρος της υδρόγειας σφαίρας; Η ποσότητα του θαλασσινού νερού; Αν αρχίσουμε να καταμετρούμε αντικείμενα και γεγονότα δε θα τελειώσουμε ποτέ.

Η παρατήρηση μας αφήνει έκπληκτους, με τη μεθοδική κίνηση των άστρων, τη δημιουργία της ημέρας και της νύχτας, το φαινόμενο των εποχών, τη θαυμάσια διαδοχή των 365 ημερών του χρόνου, την ανάπτυξη όλων των πραγμάτων, την απεριόριστη πρόοδο του πολιτισμού κλπ. Πότε δημιουργήθηκε αυτός ο κόσμος; Ποιες είναι οι διαστάσεις του; Έχει τέλος ή είναι άπειρος; Ποιο είναι το όριο του παγκόσμιου πληθυσμού και το μέλλον της Γης;

Όλα αποτελούν ένα μυστήριο. Όλα πορεύονται με ηρεμία και γαλήνη, χωρίς το παραμικρό λάθος ή καθυστέρηση, υπακούοντας σε μια προκαθορισμένη τάξη.

Ακόμη εμείς βρισκόμαστε με τα εξής προβλήματα: Γιατί ήρθαμε σε αυτό τον κόσμο και ποιος είναι ο ρόλος που πρέπει να παίξουμε; Μέχρι πότε θα μπορέσουμε να ζήσουμε; Θα επιστρέψουμε στο μηδέν μετά το θάνατο ή υπάρχει ο άγνωστος Πνευματικός Κόσμος όπου θα ζήσουμε ειρηνικά; Η ουσία αυτού του θέματος μας αφήνει ακόμη περισσότερο συγχυσμένους και παραμένουν έτσι όλα στο σκοτάδι. Δεν υπάρχει άλλη εξήγηση εκτός από αυτήν που ισχυρίζονται οι ιερείς του Βούδα: «Η Πραγματικότητα είναι το Μηδέν και το Μηδέν είναι μια Πραγματικότητα».

Πάρα πολύ μεγάλη, απεριόριστη και άπειρη είναι η ύπαρξη του κόσμου. Ο άνθρωπος, με σκοπό να ερμηνεύσει αυτόν τον μυστηριώδη κόσμο, χρησιμοποιεί όλα τα μέσα και κυρίως την έρευνα. Όμως, παρά τις προσπάθειές του, κατορθώνει να γνωρίσει μόνο ένα μικρό μέρος των αμέτρητων φαινομένων. Λοιπόν, ανακαλύπτουμε πόσο μηδαμινή είναι η ευφυΐα του ανθρώπου σε σχέση με τη Φύση. Μεγάλη σημασία έχει το ρητό «Κενό Σκοτάδι» που επίσης αναφέρουν οι ιερείς του Βούδα. Ωστόσο η ανθρώπινη ματαιοδοξία, με την ανόητη αυθάδειά της, φθάνει στο σημείο να θέλει να υποτάξει την ίδια τη Φύση. Σοφός είναι ο άνθρωπος που, πριν απ’ όλα, προσπαθεί να γνωρίσει τον ίδιο του τον εαυτό, που υποτάσσεται στη Φύση και συμμετέχει στις χαρές της.

Αναλύοντας τη Φύση σύμφωνα με τη μορφή της ανθρώπινης ζωής και το περιβάλλον της, αυτή παραμένει ένα αίνιγμα που ξεπερνά όλα τα άλλα: Ποιος δημιούργησε αυτόν τον θαυμάσιο κόσμο και τον κυβερνά με τη θέλησή του; Κανένας δεν μπορεί να αμφιβάλει για το Δημιουργό της, ούτε ακόμη για το σκοπό για τον οποίο αυτός δημιούργησε έναν κόσμο τόσο λαμπρό. Ας προσπαθήσουμε να φανταστούμε αυτόν τον Δημιουργό.

Λογικό είναι ότι αυτός ο κόσμος πρέπει να διοικείται από κάποιον. Και ποιος θα μπορούσε να ήταν αυτός εκτός από τον αποκαλούμενο Θεό; Δεν υπάρχει άλλο συμπέρασμα. Το να συνεχίζεις να αρνείσαι τον Θεό, σημαίνει να αρνείσαι τον κόσμο, τον ίδιο σου τον εαυτό. Τέτοια λογική δεν επιτρέπει αμφιβολίες. Εάν κάποιος αμφιβάλει, συγκαταλέγεται στους προληπτικούς και ισχυρογνώμονες. Σε αυτήν την περίπτωση παρομοιάζεται με τους απερίσκεπτους: έχει έλλειψη ευφυΐας.

Στόχος μας είναι να ξεριζώσουμε από τον άνθρωπο αυτή την απερισκεψία μετατρέποντάς τον σε έναν αληθινά λογικό άνθρωπο, σε ένα αληθινό πλάσμα της ανθρώπινης αναγέννησης. Ακόμη κι ο άθεος πρέπει να πιστέψει ότι η μεγαλοπρέπεια της Υφηλίου και η τελειότητα της Οικουμένης μπορεί να ξεκινά μόνο από μια τέλεια αρχή: τον Θεό.

 

Μέισου-Σάμα, στις 6 Ιανουαρίου του 1954

 

Και επίσης:

 

Η αποστολή της θρησκείας

 

Ένα μεγάλο ποσοστό των θεσμών που σήμερα ονομάζονται θρησκείες, αγνοούν την αρχική αποστολή τους, κάτι που είναι θλιβερό. Πολλές από τις μεγάλες θρησκείες έχουν την κοινωνική υπηρεσία ως κύρια τους δραστηριότητα, εφόσον διοικούν νοσοκομεία, γηροκομεία και ορφανοτροφεία, μεταξύ άλλων. Ωστόσο, από τη φύση τους, αυτά τα ιδρύματα είναι δημόσιες επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας ή φιλανθρωπικές οργανώσεις που διατηρούνται από πλούσιους ανθρώπους. Το γεγονός ότι οι θρησκείες ασχολούνται με τις κοινωνικές υπηρεσίες, σημαίνει ότι δεν είναι πλέον θρησκείες.

Επιπλέον, η θρησκεία δεν είναι μια εκπαιδευτική δραστηριότητα, καθώς αυτή είναι δουλειά του Υπουργείου Παιδείας. Επίσης δεν έχει να κάνει με την ηθικολογία, αφού η ηθική και η δεοντολογία είναι ευθύνη των εκπαιδευτικών. Και ακόμα: η θρησκεία δεν είναι φιλοσοφία. Στην κοινωνία χρησιμοποιούνται όροι όπως «θρησκευτική φιλοσοφία», «θεολογία», μεταξύ των άλλων, αλλά με έναν εντελώς λανθασμένο τρόπο. Η θρησκεία είναι θρησκεία, η φιλοσοφία είναι φιλοσοφία και η επιστήμη είναι επιστήμη.

Η θρησκεία, που βρίσκεται στην κορυφή της κάθε κοινωνικής δραστηριότητας, υπερισχύει των υπόλοιπων δραστηριοτήτων και έχει τη δύναμη και την απόλυτη εξουσία να σώσει όλους τους ανθρώπους αμερόληπτα. Αυτό δεν σημαίνει ότι μπορούμε να αρνηθούμε το γεγονός ότι η εκπαίδευση, η ηθική, η φιλοσοφία και η επιστήμη συνθέτουν μέρος της θρησκείας. Έτσι, οι θρησκείες έχουν μια ειδική αποστολή, η οποία είναι να ελευθερώσει το πνευματικό σώμα όλων των πλασμάτων από τη δυστυχία, για όλη την αιωνιότητα. Στην εκπαίδευση, στην ηθική και στη φιλοσοφία, η σωτηρία είναι περιορισμένη, επειδή δεν είναι σε θέση να σώσουν την ψυχή στην αιωνιότητα.

 

Μέισου-Σάμα, στις 15 Σεπτεμβρίου του 1935

 

 

Η διαφορά της θρησκείας (με την έννοια του θεσμού) και της πνευματικότητας

 

Τώρα ας έρθουμε στη δική μας πραγματικότητα, της Ελλάδας που σήμερα ζούμε.

Η παρεξήγηση της λέξης θρησκείας στην κοινωνία φτάνει σε σημείο παράνοιας. Η έλλειψη γνώσης για το θέμα αυτό, η αμάθεια που πολύς κόσμος δείχνει όταν συζητάμε αυτό το θέμα μας εκπλήσσει, δυστυχώς δυσάρεστα. Ούτε τι σημαίνει θρησκεία γνωρίζει ο περισσότερος κόσμος, ούτε τι σημαίνει εκκλησία, παρότι είναι μια αρχαία λέξη πολύ χρησιμοποιημένη από τους αρχαίους μας φιλόσοφους.

Αυτό που δεν γνωρίζουμε, το βαπτίζουμε «αίρεση», και αυτή η λέξη με τον τρόπο που χρησιμοποιείται από πολλούς, δείχνει την άγνοια και την αμάθεια τους, σχετικά με θεολογικά και πνευματικά θέματα.

Εκκλησία και θρησκεία δεν σημαίνουν κτήρια ή δόγματα. Στην αρχή του κειμένου εξηγήσαμε την προέλευση της λέξης θρησκεία. Σημαίνει δεσμό, ενότητα, σύνδεση, ένωση. Ακόμα σημαίνει tην εσώτατη φύση, το πνευματικό εγώ, τη διάθεση και το φρόνημα. Επίσης, τη διδασκαλία, την κοσμοθεωρία και πολλά άλλα.

Από την άλλη βέβαια, καταλαβαίνουμε ότι η εν λόγο παρεξήγηση σχετίζεται με το περιβάλλον στο οποίο οι άνθρωποι μεγάλωσαν και ποιες προκαταλήψεις και φόβους κουβαλούν στην ψυχή τους.

Το πρόβλημα σαφώς εντάσσεται στο γεγονός της λάθος ερμηνείας που μέχρι σήμερα κάποιοι άνθρωποι έδωσαν στη συγκεκριμένη λέξη και στο καπέλωμα της λέξης αυτής από συγκεκριμένες ομάδες, ώστε να διαχωρίσουν τους ανθρώπους μεταξύ τους, εκδηλώνοντας τη δήθεν ανωτερότητα της πίστεως τους σε σχέση με άλλους λαούς.

Σαφώς υπήρχε επίσης και η πολιτική χρήση της λέξης αυτής για να εκπληρωθούν σκοποί που καθόλου δεν έχουν να κάνουν με τις αρχές μιας θρησκείας ή με τις αρχές ενός συνόλου διδασκαλιών.

Αυτό που δημιούργησε ο Μέισου-Σάμα δεν έχει να κάνει με τις γνωστές μορφές των θρησκειών που υπήρχαν μέχρι σήμερα. Έχει να κάνει με την πραγματική έννοια της λέξης θρησκεία, με την ένωση με τον Ύψιστο Θεό, με την ένωση μεταξύ όλων των ανθρώπων, με την ένωση όλων των θρησκειών για τη σωτηρία όλης της ανθρωπότητας.

Ήρθε η ώρα να ξεφύγουμε από τα δεσμά των παλιών κατεστημένων και δογματικών ιδεών που δυστυχώς κληρονομήσαμε από τους προγόνους μας. Άλλες εποχές έζησαν αυτοί, άλλες ζούμε εμείς, άλλες θα ζήσουν οι απόγονοι μας. Ας μη χτίζουμε άλλους φράχτες, είναι ώρα να χτίσουμε γέφυρες.

Οπότε, η έννοια της θρησκείας, με την παρούσα της μορφή, δεν έχει να κάνει με την έννοια της πνευματικότητας. Από την άλλη, η πνευματικότητα ως κάτι που πετυχαίνει κάποιος ως μονάδα, επίσης δεν είναι το ζητούμενο. Μόνο μέσα από τη συλλογικότητα και τη γενική αφύπνιση μπορούμε να πετύχουμε κάτι που θα μοιάζει με την έννοια του «Επίγειου Παράδεισου». Εφόσον ο καθένας από εμάς δεν είναι παρά ένα κύτταρο σε ένα τεράστιο σώμα, η μεμονωμένη αφύπνιση ενός κυττάρου δεν είναι αρκετή. Πρέπει να γίνει ταυτόχρονα σε όλο το σώμα ή τουλάχιστον να μεταδοθεί σταδιακά σε όλο το υπόλοιπο σώμα. Και εκεί εντάσσεται η ιδέα της ομάδας και της ομαδικής εργασίας. Άρα η έννοια της θρησκείας ως μήτρα της συλλογικής προσπάθειας είναι η έννοια την οποία πρεσβεύει το Τζορέι και όλη η Εκκλησία μας παγκοσμίως.

Πάντως, ανεξάρτητα εάν κάποιος είναι θρήσκος, πνευματικός (που ασχολείται με πνευματικά θέματα) ή άθεος, σημασία πρωτίστως έχει να είναι καλός άνθρωπος και να εργάζεται για το καλό της ανθρωπότητας. Ο καθένας πρέπει να διαλέξει με ποιον τρόπο θα το φέρει αυτό εις πέρας.

 

Κέντρο Τζορέι

 

Νοέμβριος 2018

 

You may also like